Page 25 - VA08_2023

Uurwerkmaker gaat terug in de tijd

Er zijn beroepen die langzaam uitsterven. Neem het ambacht van uurwerkmaker.
Epenaar Leo Kwakernaak (91) was het zijn leven lang. Twee maanden geleden

ruimde hij zijn werkplaats op en verkocht al zijn gereedschap en onderdelen. “De
werkplaats is leeg. Dat doet pijn.”

“En de pijn zit vooral in het feit dat ik Topper nog altijd mijn vrouw – tegengekomen.
het verkocht heb aan een handelaar “Ik zat in de derde klas van de Mulo”, Het pand kregen we bijna voor niks,
die er geen gevoel bij had. Dat voelde vervolgt hij zijn verhaal, “maar ik ben omdat ik mijn diploma kon laten zien.
ik op het moment dat hij de werk- van de ene op de andere dag gestopt en Een heel oud pand, stoffig, smerig en
plaats leeghaalde. Een horlogemaker heb school ook niet afgemaakt. Mijn va- verwaarloosd. Maar we hebben twee
doet afstand van zijn gereedschappen der moest er een paar dagen over naden- dagen staan boenen en poetsen en toen
als hij gaat ‘hemelen’. Ik ben 91 jaar, ken, maar hij wist waarschijnlijk ook wel konden de rolluiken omhoog. Aan het
dus dat hemelen zal wel niet heel lang dat ik niet meer van mijn standpunt was eind van de eerste week hadden we 300
meer duren, maar toch heb ik mijn af te brengen. Na zijn goedkeuring ben ik gulden in de kas. Mar durfde er nau-
spulletjes te snel verkocht”, zegt Leo, op de fiets gestapt en alle juwelierszaken welijks mee over straat. ‘Kan dat wel?
die tot voor kort nog wel eens een in Apeldoorn en omgeving langs gegaan Is dat wel veilig?’, vroeg ze zich af. In
horloge of klok opknapte. “Maar mijn met de vraag: ‘Kunnen jullie een leerling Huizen hebben we veel geld verdiend.
handen trillen te veel en dat kan niet gebruiken?’ Uiteindelijk kon ik bij Juwe- Er wonen daar, dicht bij het Gooi, men-
bij dit werk.” lierszaak Muller in Vaassen aan de slag sen met geld en ze wisten ons te vinden.
Leo Kwakernaak is zijn hele werk- als leerling. Ik verdiende er 2,50 gulden De zaak liep heel goed, maar ik moet er
zame leven horloge- en klokkenmaker eerlijk bij zeggen: ook door Mar. Zij was
geweest. Een eeuwenoud ambacht, dat de spil binnen het bedrijf en het huis-
nog maar door weinigen wordt uitgeoe- houden. Zij regelde alles, terwijl ik een
fend. Hij zat in die ruim 75 jaar weinig groot deel van de tijd mijn klokjes zat
stil. Steeds als hij zijn schaapjes op het ‘Ik kon nooit lang op te repareren. De zaken gingen zo goed,
droge leek te hebben, koos hij voor een dezelfde stoel zitten’ dat het geld me op een gegeven moment
nieuwe uitdaging. “Ik kon nooit lang niet meer interesseerde.”
op dezelfde stoel zitten”, vertelt hij
thuis in de huiskamer met het ingelijste Heerde
‘diploma van vakbekwaamheid voor het En dus verkochten ze de winkel en
uurwerkmakersbedrijf’ op de schoon- per week. Ik had geluk dat Muller een kwamen Leo en Mar in Heerde terecht.
steenmantel. hele goeie was. Hij heeft mij heel veel ge- “Ik had natuurlijk mijn netwerk, dus
leerd.” Maar de ambities van Leo reikten verschillende klanten, veelal juweliers
Vaassen verder. Naast een volledige werkweek en soms particulieren, stuurden mij
Het gezin van Leo, geboren in 1932, ging hij zaterdag naar de vakschool voor hun te repareren horloges. Op maandag
kwam berooid uit de Tweede Wereld- horlogemakers in Deventer en haalde kwam het pakketje met de te repareren
oorlog. Moeder was in 1944 overleden hij in de avonduren zijn middenstands- horloges en op vrijdag gingen ze weer
en vader was niet in staat om het diploma. Na zijn werk bij Muller en het in een pakketje met rekening terug. En
gezin, bestaande uit vier jongens, te behalen van de diploma’s ging hij bij in het volgende pakketje zat het geld,
onderhouden. Toen Leo met een briefje diverse horlogemakers aan de slag met want alles ging toen nog contant. Een
van school thuiskwam waarin werd onder andere een uitstapje naar Duits- luizenleventje. Ik had in die tijd zelfs tijd
gevraagd om het schoolgeld te betalen, land. “Ik was heel ambitieus. Ik wilde een over om een marathon te lopen.”
nam hij een resoluut besluit. ‘Ik word topper worden in mijn vak.”
horlogemaker’, zei hij tegen zijn vader. Zuid-Afrika
“Waar het vandaan kwam, ik heb nog Huizen Maar dit luizenleventje beviel Leo niet.
steeds geen idee. Ik was altijd wel een “De jaren na de oorlog waren een lastige Hij pakte de pen, zocht de adressen
kind dat dingen repareerde. Weggooien tijd, maar ook een tijd met kansen. van verschillende fabrikanten van grote
was er niet bij. Misschien komt het Ik had mijn vakdiploma op zak en in horlogemerken en schreef een open
daardoor: nooit zomaar iets weggooien, Huizen, bij Hilversum, stond een pand sollicitatie. Of ze ergens in de wereld
maar eerst kijken of je het nog kunt te koop. In die plaats was geen horloge- nog een goede horlogemaker konden
maken.” maker. Ik was 27 jaar en was Mar – zij is gebruiken? “Ik kreeg, tot mijn eigen ver-
VA-KRANT MENS & WERK | 25