Page 14 - VA03_2018

Lezing 4 mei over
‘nee’ durven zeggen
Het Nationaal Comité 4 5 mei heeft dit jaar uitgeroepen tot het jaar van verzet. De overdenking in de Grote Kerk in Epe op vrijdagavond 4 mei sluit bij dit thema aan. Gastspreker: Mieke Mirjam Bonn. In de oorlogsjaren zat zij als peuter enige tijd ondergedoken in het Tongerense bos.
Voorafgaand aan de Stille Tocht, tijdens deze korte overden- king, vertelt speciale gast Mieke Mirjam Bonn fragmenten van haar persoonlijke oorlogsverhaal, een indrukwekkend verhaal over haar ervaringen, verzet en over het maken van keuzes. Mieke Bonn is als gastspreker verbonden aan het Landelijk Steunpunt Gastsprekers WO II – heden en vertelt uit eigen herinneringen over de oorlog.
Ondergedoken
Mirjam Bonn werd op 6 juni 1942 geboren in Amsterdam. In augustus datzelfde jaar werd haar vader opgepakt vanwege verzetsactiviteiten. Andere familieleden werden opgepakt vanwege hun Joodse achtergrond. Dat dwong de familie, zover mogelijk, onder te duiken; tweemaal in Duivendrecht en tussendoor, Mieke was toen een peuter/kleuter, in een hut en regelmatig in een hol onder de grond in Epe. Mirjam kreeg als schuilnaam Marie Kok, roepnaam Mieke. Die roepnaam bleef ze na de oorlog gebruiken en ‘plakte’ ze vast aan haar eigen naam.
Antenne
Ondanks haar jeugdige leeftijd kan ze zich nog momenten uit haar vroegste jeugd herinneren die haar het verdere leven zouden achtervolgen. “In de buurt van de plek waar we zaten ondergedoken bevond zich een militair vliegveld, ’t Harde,
dat werd bezet door de Duitse luchtmacht en werd gebom- bardeerd door geallieerden. Lange tijd na de oorlog, als ik
het geluid van een naderend vliegtuig hoorde, wachtte ik op de bominslag en had ik de neiging om te schuilen onder de grond of onder de tafel. Datzelfde geldt voor harde knallen. Er wordt wel eens gezegd: ’Gelukkig dat je in die tijd nog een kind was’, maar dat is maar betrekkelijk. We hebben heel angstige momenten meegemaakt die je als kind op de een of andere ma- nier ook meekrijgt, ook al besef je niet precies wat er gebeurt. Dat had ook gevolgen voor de rest van mijn leven. Je bent niet meer in staat om fris en fruitig om je heen te kijken. Er is altijd achterdocht. Ik heb voortdurend een antenne in mijn hoofd. Wat die ander vertelt; is dat waarheid of leugen? Je weet
nooit wat er morgen gebeurt”, zegt Bonn, die met dank aan begeleiding haar verleden een plek heeft kunnen geven. De ondergedoken familieleden, moeder, broertje Robert en Mieke
14 | HISTORIE
Mieke Bonn met haar broertje Robert op het onderduikadres in Tongeren.
(en vader in gevangenschap) hebben uiteindelijk de oorlog overleefd. In 1945 maken zij in Duivendrecht de bevrijding mee en verhuist de familie met de inmiddels vrijgelaten vader naar een toegewezen woning in Amsterdam. En hoewel het gezin gespaard werd liet de oorlog toch diepe wonden na, niet in de minste plaats omdat de familie van de vier grootouders in totaal 176 familieleden verloor.
Helden
Deze ervaring maakt dat Mieke Bonn haar persoonlijke verhaal blijft vertellen met als thema ‘Nee zeggen kan mensenlevens redden’. Niet als zomaar een geschiedenisles, maar een ver- haal met als uitgangspunt het nadenken en praten over zoveel andere problematiek: buitensluiten, pesten, discriminatie,
en vooral ook het durven keuzes te maken als verzet tegen onrecht. “De familie Reezigt en landgoed Welna, aangesloten bij het verzet in Epe, hebben ons onderdak geboden in het bos in Tongeren. Dat zijn mijn echte helden. Zij hoefden niets te doen, maar waagden hun leven voor ons. Na de oorlog was onze wereld heel zwart-wit. De mensen die ons hadden gehol- pen en de mensen die ons hadden verraden. Later ga je dat beeld nuanceren. De gevangenisbewaarder, die mijn vader het leven heeft gered, was wel in dienst van de Duitsers en pakte
VA-KRANT