Page 25 - Beurskrant2021
P. 25
De Van Nelle Fabriek is een icoon van het Nieuwe Bouwen.
De Van Nelle Fabriek in Rotterdam: modernistisch
monument.
schikte rol. Dat wil zeggen: binnen de theorie een nieuwe eeuw vol met onverwachte beleve-
van het Nieuwe Bouwen leefde de gedachte dat nissen.
modernistische ontwerpen in feite a-historisch Niet dat het gebouw verlegen zit om goede
waren, omdat zij gebaseerd werden op ver- verhalen, trouwens. Over de fabriek vallen ook
meend zuivere, tijdloze en universele functionele nu, nog geen eeuw na de opening, al tal van
principes. En alleen op basis van dergelijke verhalen te vertellen. “Over de Tearoom met
rationele uitgangspunten zou volgens ‘utopisch uitzicht over de gebombardeerde stad, waar de
angehauchte’ modernisten een mooie nieuwe wederopbouw van Rotterdam werd uitgedacht”, Uit duizenden herkenbaar: het karakteristieke daglichtrijke interieur.
toekomst gebouwd kunnen worden. aldus de enthousiaste woordvoerder van de Van
Dat er wat dit betreft in Rotterdam wat groots Nelle Fabriek. “Over de scheve luchtbruggen
verricht was, komt mooi tot uiting in de woorden tussen fabriek en magazijn, die eigenlijk recht
van ‘architect van de 20e eeuw’ Le Corbusier bij bedoeld waren. Over de streng gescheiden
een bezoek aan de Van Nelle Fabriek in 1932: trappenhuizen voor vrouwelijk en mannelijk
“U heeft in Rotterdam een schitterend bewijs personeel. Over de geheime gang voor de
van het leven dat komt! Van een puurheid, zo keurmeester. De Van Nelle Fabriek leest als een
onvoorwaardelijk zuiver!” Niet alleen Hegel en spannend boek.”
Francis Fukuyama, ook modernistische bouw-
meesters decreteerden in feite het einde van de Een mooi hoofdstuk in dat boek wordt gevormd
geschiedenis. door de waardering vanuit monumenten-instan-
ties. In 1985 werd de fabriek geregistreerd als
VERHALEN Rijksmonument en in 2014 werd het in dit opzicht
In hoeverre de zuivere en functionele princi- nog mooier: sindsdien staat de Van Nelle Fabriek
pes die ten grondslag lagen aan de prachtige op de UNESCO Werelderfgoed-lijst. Het is een
Van Nelle Fabriek inderdaad universeel zijn, is prachtige beloning voor een gebouw dat zijn
wellicht een mooi onderwerp van debat tussen fi- hoofd ver boven het maaiveld uitsteekt. Maar
losofen, sociologen, architecten en bouwhistorici. het allermooist is misschien wel dat de fabriek,
Feit is dat het als fabriek geconcipieerde gebouw ondanks zijn evidente historische waarde, nog
van Van der Vlugt bijzonder adaptief is geweest ‘gewoon’ gebruikt wordt. Niet alleen door tal van
en in die zin inderdaad in zekere zin tijdloos is al dan niet creatieve bedrijven (die – naar verluidt
gebleken. Met het definitieve verdwijnen van de – trouwens alleen kunnen functioneren bij de
fabrieksfunctie in 1995 was het gebouw immers gratie van goede koffie), maar ook door events
gelukkig niet aan het einde van zijn levensduur. als Design District (en tal van andere). Gelukkig
Dankzij een ingrijpende renovatie in 2002 is het maar. Want een functionalistisch gebouw zonder Mooi verhaal uit de gebouwgeschiedenis: de scheve luchtbruggen tussen fabriek en magazijn – een niet weg te denken
bijna 100 jaar oude gebouw helemaal klaar voor functie is de dood in de pot. karakteristiek element – waren eigenlijk recht bedoeld.
INSIDE INFORMATION 2021 ARCHITECTUUR | 25
